Close

Konferencja „Otyłość u dzieci i młodzieży 2017 – problem trudny i złożony”

To była prawdziwa intelektualna uczta! 

Podczas IV Konferencji Naukowo-Szkoleniowej Instytutu Matki i Dziecka poruszano się wokół zagadnienia nadwagi i otyłości zarówno u małych dzieci, jak i u młodzieży. Kadra naukowa związana z Instytutem Matki i Dziecka przedstawiła najnowsze wyniki badań w tym obszarze. Polska od lat uczestniczy w międzynarodowych projektach badawczych, co pozwala śledzić najnowsze trendy światowe oraz obserwować, jak kształtują się badane zależności w Polsce, na tle innych krajów. Czy wiecie, że polskie 15-letnie dziewczęta są numerem 1 wśród 41 krajów, jeżeli chodzi o poziom niezadowolenia ze swojego wyglądu? Mimo że ich BMI jest w normie, oceniają się jako zbyt grube.

Konferencję otworzyła prezentacja wyników badania COSI (Childhood Obesity Surveilance Initiative) 2016. Jest to międzynarodowy projekt (35 krajów) realizowany pod auspicjami WHO. W Polsce badania odbyły się pod kierunkiem prof. Anny Fijałkowskiej w 135 szkołach. Dotyczyły częstości występowania nadwagi i otyłości u polskich 8-latków. Wnioski są zasmucające. Co trzeci 8-latek ma nadwagę lub otyłość, co czwarty – zbyt duży obwód pasa, a co dziesiąty – zbyt wysokie ciśnienie! Polskie 8-latki cechują się zbyt niską aktywnością fizyczną i jedzą za mało warzyw. 

Kolejny wykład dr n. med. Zbigniewa Kułagi, przybliżył ciekawe zależności między masą ciała dzieci i młodzieży a produktem krajowym brutto, będącym wyznacznikiem statusu majątkowego rodzin w poszczególnych województwach. Badania obnażyły wyraźny podział na tzw. „ścianę wschodnią” (PKB < 80% średniej krajowej) i resztę kraju. Zależność okazała się wprost proporcjonalna, czyli im wyższy PKB, tym większy z-score BMI. Najwyższe wskaźniki zanotowano w województwie mazowieckim, a najniższe w województwach: lubelskim, podkarpackim, świętokrzyskim, opolskim, podlaskim i warmińsko-mazurskim. Zaobserwowano też różnice wynikające z płci. Częstość niedowagi była dużo wyższa u dziewcząt, niż u chłopców. Odwrotnie z nadwagą, którą ma więcej chłopców. Okazuje się, że zamieszkiwanie w rejonie „Polski wschodniej” jest istotnym czynnikiem ryzyka niedowagi.

Dr n. med. Witold Klemarczyk przedstawił wyniki badania PITNUTS 2016, które badało wzory żywienia dzieci z nadmiarem masy ciała w wieku 1-3 lat. Badanie stanu odżywienia pokazało, że prawidłową masę ciała miało tylko 67,8% dzieci. Masę ciała uznawano jako nadmierną, gdy BMI z-score było większe niż jedno odchylenie standardowe. Aby zbadać, czym wyróżnia się sposób żywienia dzieci z nadwagą, porównywano jego stopień rozbieżności z „modelem bezpiecznego żywienia”. Na tej podstawie wyróżniono 3 grupy dzieci o różnych wzorcach odżywiania:

  1. Baby food diet – dieta oparta na mleku modyfikowanym oraz gotowych produktach dla niemowląt,
  2. Milk and cereals diet – mleko niemodyfikowane, produkty zbożowe, ale także cukier, znaczne ilości słodyczy,
  3. Sandwich and sugar diet – w diecie dominują: pieczywo, wędliny, nabiał ale też dużo słodyczy, również w postaci soków i napojów słodzonych.

W diecie dzieci z nadmierną masą ciała zaobserwowano znaczne odchylenia od zalecanych racji pokarmowych, głównie pieczywa i mięsa. U ok 50% dzieci udział cukru w diecie był powyżej zalecanej normy. Zauważono też, że wraz z wiekiem, rośnie odsetek dzieci spożywających cukier w nadmiarze. Dieta dzieci z nadmiarową masą ciała nie wykazywała niedoborów witamin i minerałów z wyjątkiem potasu (mało warzyw), LC PUFA oraz witaminy D. Zawierała za mało błonnika, a za to nadmiar białka, sodu i cukru.

Na konferencji nie zabrakło też psychologicznych aspektów. Prof. Joanna Mazur przybliżyła ważny problem marginalizacji społecznej dzieci z nadwagą i otyłością. Badania, które przedstawiła prelegentka (KIDSCREEN 2003, HBSC 2013/14) wskazują na związek nadmiernej masy ciała dzieci z takimi problemami, jak: 

  • gorsza ocena własna osiągnięć szkolnych,
  • wzmożony stres szkolny,
  • bullying i cyberbullying – przemoc szkolna, (aż 12% dzieci jest dręczonych przez rówieśników, a najbardziej narażone są dziewczynki),
  • niski poziom wsparcia ze strony kolegów,
  • rzadsze spotkania z rówieśnikami po szkole.

Prof. Joanna Radoszewska z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego przedstawiła teorie na temat psychologicznego uwarunkowania otyłości u dzieci i młodzieży. Autorka prezentacji skupiła się na roli relacji matka-dziecko wskazując na podobieństwa konstrukcji rodzin dzieci otyłych z rodzinami chorych na anoreksję czy bulimię. Wskazała na rolę matki w nadawaniu znaczenia zachowaniom dziecka. Adekwatne nadawanie przez matkę znaczenia sygnałom rozwija u dziecka umiejętność odróżniania głodu od innych rodzajów pobudzenia. Matka, która nie potrafi odróżnić emocjonalnej ekspresji dziecka od jego biologicznych potrzeb, zaspokaja obie w jeden sposób – poprzez karmienie. Tak tworzą się u dziecka podwaliny pod jedzenie emocjonalne w późniejszym wieku. Dziecko myli pobudzenie z głodem. Trzeba nauczyć je różnicowania doznań somatycznych od psychicznych. 

W rodzinach dzieci otyłych występują te sam zaburzenia relacji matka-dziecko, które obserwujemy w zaburzeniach odżywiania: nadopiekuńczość, ambiwalentna, wroga postawa wobec dziecka, odrzucenie, które może być kompensowane nadmiernym karmieniem. Matki niepewne swoich uczuć i nieakceptujące ich wrogiego charakteru ucieleśniają swoje dzieci już w okresie prenatalnym. Objawia się to objadaniem się w czasie ciąży i przekarmianiem niemowlęcia od momentu narodzin. Takie zachowania pełnią też bardzo ważną funkcję dla poczucia własnej wartości matki, która czuje się „dobrą matką” tylko wtedy, kiedy karmi. Są też typowe dla kobiet, które przeżyły traumę związaną z możliwością utraty dziecka w okresie okołoporodowym (gdy występowało zagrożenie życia dziecka).

Rodziny dzieci otyłych przypominają te borykające się z problemem anoreksji lub bulimii w następujących aspektach:

  • wczesnodziecięca zależność, brak separacji, trudności w zbudowaniu tożsamości dziecka,
  • ograniczona autonomia członków rodziny, podporządkowanie potrzeb jednostki ogółowi,
  • wzór relacji: dominacja-poddanie (dominuje najczęściej matka)
  • szczególna rola jedzenia, zaspokajanie potrzeb emocjonalnych jedzeniem.

Bycie otyłym dzieckiem otyłych rodziców wzmacnia poczucie przynależności do rodziny. Może być przejawem lojalności w stosunku do niej (identyfikacja z rodzicami). „Chudnięcie” będzie w tym przypadku przejawem separacji i buntu.

W sumie na konferencji zaprezentowano 12 fantastycznych wystąpień. Nie sposób opisać ich wszystkich szczegółowo. Dodam jeszcze kilka słów na temat 3-częściowej prezentacji pracowników Zakładu Usprawniania Leczniczego IMID, mgr Jana Marczyńskiego i dr reh. Lesława Kluby. Zaprezentowano w niej formy aktywności fizycznej w otyłości dzieci, młodzieży i osób dorosłych, zwane profilaktyczną antropomotoryką. Najmłodsi, otyli pacjenci poddawani są korektywie poprzez bieganie, aktywność na placu zabaw, zajęcia ruchowe w wodzie i jeździectwo. U starszych dzieci, młodzieży można wdrożyć trening zdrowotny. Najlepszymi dla kręgosłupa nastolatków są takie dyscypliny jak pływanie i wspinaczka (ścianki). Polecane są również wyprawy górskimi szlakami oraz gry zespołowe. U dorosłych osób otyłych aktywność fizyczna musi być kontrolowana przez lekarza i najlepiej, gdy przybiera łagodne formy aktywności rekreacyjnej. Osobom starszym szczególnie polecany jest nordic walking, aqua aerobic oraz siłownie plenerowe.

Kończąc opis tego fantastycznego wydarzenia nie sposób nie wspomnieć o humorystycznym elemencie, jakim była debata. Wzięli w niej udział (po jednej stronie) uczniowie, młodzież szkolna oraz profesorowie i zawodowi sportowcy (po drugiej). Uczestnicy stanęli przed niezwykle trudnym zadaniem, albowiem prowadząca „obsadziła ich” w niecodziennych rolach. Uczniowie mieli za zadanie przekonać grono ekspertów o korzystnym wpływie aktywności fizycznej na organizm, podczas gdy sportowcy i naukowcy próbowali zniechęcić młodzież do sportu, wykazując przewagę spędzania czasu na graniu w gry komputerowe lub śledzeniu aktywności znajomych w mediach społecznościowych, nad uprawianiem sportu.:)

 

 

 

  

 

 

 

 

 

Treści zamieszczane na stronie internetowej www.koliberdietetyka.pl mają na celu edukację i dostarczanie informacji. Nie można traktować ich jako odpowiednika profesjonalnej porady lekarskiej, diagnostyki czy leczenia. Każdy problem zdrowotny należy konsultować z lekarzem. Koliberdietetyka.pl stara się przekazywać rzetelną i wartościową wiedzę, jednakże nie bierze odpowiedzialności za sposób wykorzystywania informacji zawartych na stronie.

ZAMÓW NEWSLETTER

Zgadzam się na wysyłkę newslettera (możesz anulować subskrypcję)

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl