Close

Fitlekcja 6. Warzywa są kolorowe i zdrowe. Scenariusz lekcji w szkole podstawowej

Nauczycielu, miło mi zaprezentować kolejny scenariusz FitLekcji na temat zdrowego odżywiania.

Dzieci, znacie już białka, tłuszcze i węglowodany. Uff! Najtrudniejsze za nami. Nie będziemy już zaglądać we wzory chemiczne, dość wycinania produktów z gazetek.

Dziś zastanowimy się dlaczego powinniśmy jeść warzywa. Słyszeliście na pewno setki razy, że żeby być zdrowym, trzeba jeść dużo warzyw i owoców, prawda? Ale właściwie dlaczego? Co takiego w nich jest, że są takie zdrowe? Zdrowe, czyli właściwie jakie?

Dziś przyjrzymy się warzywom. O owocach opowiem Wam na kolejnej lekcji.


CELE:

  • Podkreślenie istotności warzyw, jako niezbędnego składnika pożywienia i wyjaśnienie przyczyn, dla których warto jeść warzywa.
  • Omówienie witamin, ich funkcji w organizmie, skutków niedoboru oraz źródeł występowania.
  • Omówienie wybranych składników mineralnych i ich funkcji, oraz źródeł występowania.
  • Omówienie błonnika, jego funkcji w organizmie i źródeł występowania.
  • Przybliżenie podstawowych grup warzyw i ich przedstawicieli.

CO JEST POTRZEBNE DO ZAJĘĆ?

  • Komputer z dostępem do Internetu i rzutnik.

 

PRZEBIEG ZAJĘĆ:

1. Warzywa są pyszne, bardzo kolorowe i zdrowe

Ręka do góry kto lubi warzywa?

Warzywa są pyszne! Mam dla Was dobrą wiadomość:

Warzywami możecie objadać się do woli!

Źródło: opracowanie własne

Zdrowe, czyli jakie?

Zdrowe, czyli takie, które mają korzystny wpływ na nasze zdrowie.

Powinniśmy je jeść tak często, jak się da, bo naukowcy już dawno udowodnili, że mają mnóstwo składników odżywczych, czyli witamin i minerałów. Zawierają cenny błonnik i przeciwutleniacze, o których za chwilę powiemy sobie trochę więcej.

Warzywa to bezpieczne źródło węglowodanów, bo mają niski indeks glikemiczny i dużo zdrowego, roślinnego białka, którego potrzebujemy prawie tyle samo, co białka zwierzęcego.

Chronią nas przed tyciem, chorobami serca, nowotworami i wieloma innymi schorzeniami. Dzięki nim mamy mocne kości, zdrowe zęby i dokonały wzrok. Zielone warzywa wpływają też korzystnie na nasz mózg, bo mają potrzebny do jego rozwoju kwas foliowy.

Pamiętacie tę planszę?

Źródło: opracowanie własne

Najzdrowsze są surowe warzywa, z wyjątkiem pomidorów, które uwalniają cenny przeciwutleniacz likopen, podczas gotowania. Niektórych warzyw nie jemy na surowo, na przykład ziemniaków, ale warto wiedzieć, że nie należy długo gotować warzyw w wodzie, bo wtedy tracą cenne składniki odżywcze. Zdrowsze są warzywa gotowane na parze lub pieczone.

2. Co kryje się w warzywach?

Czas zajrzeć do środka i zobaczyć, co kryje się w warzywach. Jesteście gotowi?

WITAMINY

Witaminy to związki chemiczne, które są niezbędne w naszym organizmie, żeby był zdrowy i funkcjonował prawidłowo. Nasze organizmy produkują niektóre witaminy, ale w niewielkich ilościach a innych nie potrafimy wytworzyć, dlatego musimy je czerpać z pożywienia. Witaminy pełnią funkcję regulacyjną. Brak witamin powoduje choroby, zwane awitaminozami.

Witaminy dzielą się na:

  • rozpuszczalne w tłuszczach: A, D, E, K, co łatwo zapamiętać, bo tworzą imię Adek oraz
  • rozpuszczalne w wodzie: Witaminy z grupy B i Witamina C.

Źródło: opracowanie własne.

Źródło: opracowanie własne.

SKŁADNIKI MINERALNE

Składniki mineralne również należą do związków niezbędnych, to znaczy, że muszą być dostarczone do organizmu z pokarmem. Do prawidłowego funkcjonowania potrzebujemy aż 14 minerałów.

Pełnią różnorodne funkcje:

  • są materiałem budulcowym (wapń, fosfor),
  • wchodzą w skład komórek, enzymów i hormonów,
  • biorą udział w przenoszeniu tlenu do komórek,
  • dbają o właściwą pracę mięśni i nerwów,
  • dbają o utrzymanie odpowiedniej ilości płynów w organizmie i ich kwaśności.

Ze względu na ich ilość w organizmie, dzieli się je na makro- i mikropierwiastki.

Źródło: opracowanie własne

Poznajcie kilkoro z nich!

Źródło: opracowanie własne.

Źródło: opracowanie własne.

Źródło: opracowanie własne.

BARWNIKI, czyli PRZECIWUTLENIACZE

To różnorodna rodzina związków, które sprawiają, że warzywa i owoce są tak kolorowe. Wielu z nich to przeciwutleniacze, czyli tacy pomocnicy, którzy wyłapują niebezpieczne wolne rodniki tlenowe krążące we krwi. Wolne rodniki, to cząsteczki (atomy), które bardzo pragną wejść w reakcję z innymi cząsteczkami, co niekoniecznie może być dla nas dobre, może uszkadzać komórki i przyspieszać starzenie się organizmu.

Przeciwutleniaczami są też witaminy A, E i C.

Inna nazwa przeciwutleniaczy to antyoksydanty. Może słyszeliście to słowo na przykład w reklamach, kiedy jakaś modelka zachwala krem i mówi, że on ma mnóstwo antyoksydantów, które odmłodzą paniom skórę na buzi. Najlepiej jednak pomogłoby paniom na cerę, gdyby jadły dużo warzyw!

Barwników jest bardzo wiele i mają skomplikowane nazwy. Przedstawię Wam kilka z nich.

 

Źródło: opracowanie własne.

BŁONNIK, czyli WŁÓKNO POKARMOWE

Błonnik, jak zapewne pamiętacie, należy do węglowodanów. Jego cechą jest to, że nasze enzymy nie potrafią go strawić. Pod wspólną nazwą BŁONNIK, kryje się wiele związków budujących ściany komórkowe roślin. Najbardziej znane to:

Celuloza – włókno nierozpuszczalne w wodzie. Najwięcej jej znajduje się w brokułach, brukselce, grochu, jarmużu, kapuście włoskiej i sałacie.

Pektyna – rozpuszczalna w wodzie. Bardzo dużo jej jest w owocach. Z warzyw bogatych w pektyny wymienię marchewkę i buraka.

Funkcje błonnika:

  • obniża poziom złego cholesterolu we krwi, którego nadmiar zapycha tętnice,
  • pektyna działa odtruwająco, bo niczym pracuś z miotełką usuwa toksyny,
  • pomaga treści pokarmowej przechodzić przez długą drogę w jelitach,
  • opóźnia proces wchłaniania glukozy, co jest korzystne, bo kiedy glukoza wchłania się wolniej, naczynia krwionośne nie ulegają zniszczeniu .

Pamiętacie, jak paliła się świeczka, a jak zimne ognie? Jeśli na talerzu, oprócz węglowodanów, jest dużo warzyw, to pomagają obniżyć indeks glikemiczny całego posiłku.

Błonnik wchłania wodę jak gąbka, dzięki temu daje uczucie sytości i bardzo sprzyja zachowaniu szczupłej sylwetki.

Źródło: opracowanie własne.

3. Różne rodziny warzyw

A teraz zapraszam Was do zapoznania się z podziałem warzyw na różne rodziny i bliższego poznania ich czołowych przedstawicieli.

WARZYWA LIŚCIOWE (ZIELONE) to najbardziej wartościowa grupa warzyw. Absolutnie nic nie powinno Was powstrzymywać od zajadania się nimi całymi garściami. Należą do niej:

NATKA PIETRUSZKI zawiera mnóstwo witaminy C, żelaza, kwasu foliowego i witaminy A.

SZPINAK ma rekordową ilość żelaza i kwasu foliowego, dużo witaminy C oraz więcej magnezu niż czekolada.

WARZYWA KAPUSTNE (KRZYŻOWE)

KAPUSTA GŁOWIASTA BIAŁA dostarcza między innymi fosforu, manganu, miedzi, potasu, wapnia, żelaza, sodu oraz witamin A, C, E i z grupy B. Znajduje się w niej wiele siarki, która upiększa włosy, cerę i paznokcie oraz przeciwutleniacze.

BROKUŁ jest super zdrowy, to znakomite źródło witaminy C i kwasu foliowego. Ponadto dostarcza witamin z grupy B, magnezu, żelaza, sodu, potasu, wapnia oraz fosforu.

WARZYWA STRĄCZKOWE

FASOLA jest bogatym źródłem białka roślinnego, ale również witamin z grupy B, witaminy C i E oraz składników mineralnych takich jak potas, magnez i selen.

GROCH jest również kaloryczny, wysokobiałkowy i bardzo zdrowy. Zawiera sód, potas, wapń, magnez, mangan, żelazo, miedź, fosfor, chlor, jod, karoteny, witaminy E, C i z grupy B.

WARZYWA KORZENIOWE

MARCHEW to przede wszystkim beta-karoten korzystnie wpływający na nasz wzrok i kolor skóry. Zawiera mnóstwo witamin: A, B1, B2, B6, C, E, K, PP a także wapń, żelazo, miedź oraz fosfor.

BURAK jest pomocny w zwalczaniu nowotworów, dzięki zawartości dwóch rzadkich pierwiastków: rubidu i cedu. Oprócz dużej ilości witamin z grupy B, C ma również kwas foliowy i karoten.

WARZYWA PSIANKOWATE

POMIDOR stanowi doskonałe źródło potasu obniżającego ciśnienie krwi oraz likopenu, silnego przeciwutleniacza.

BAKŁAŻAN jest pożywny i kaloryczny. Zawiera sporo błonnika, wapnia, żelaza, fosforu i potasu. Znajduje się w nim trochę witamin A, B2, i dużo C. Chroni przed chorobami serca i nowotworami.

WARZYWA CEBULOWE i RZEPOWATE

CEBULA działa bakteriobójczo, reguluje poziom cukru we krwi. Ma dużo witaminy C, a także sód, potas, wapń, mangan, żelazo, kobalt, miedź, cynk, fosfor, fluor, jod, karoten, witaminy E i kilka witamin z grupy B.

CZOSNEK to król przypraw! A także skuteczna broń przeciwko infekcjom bakteryjnym, wirusowym i pasożytniczym. Dostarcza witamin A, B, C oraz minerałów: selenu, jodu, potasu, żelaza, wapnia, cynku i magnezu.

WARZYWA DYNIOWATE

DYNIA zawiera beta-karoten i witaminę A.

CUKINIA syci, ale nie tuczy. Zawiera mnóstwo witaminy A i niewielką ilość pierwiastków.

OGÓREK usprawnia proces trawienia, zawiera fosfor, potas. Pomaga w usuwaniu nadmiaru wody z organizmu.

INNE WARZYWA I GRZYBY

KUKURYDZA ma wysokie wartości odżywcze, zawiera białko, węglowodany (skrobię) oraz pewną ilość witamin A, B1, B2 i C.

OLIWKI to owoce rośliny oleistej, a wyciśnięta z nich oliwa z oliwek jest bardzo dobrym źródłem zdrowego tłuszczu w diecie.

Prawda, że świat warzyw jest przebogaty? Tyle kolorów, smaków i mnóstwo cennych składników odżywczych. Pamiętajcie, by jeść warzywa tak często, jak tylko się da! Najlepiej dodawać je do każdego posiłku. Mniam!

Źródło: http://unikalneobrazy.pl/twoje-miejsce-pracy/2698-serce-z-warzyw.html

 

Na dziś to już wszystko. Z kolejnej lekcji dowiecie się dlaczego warto jeść owoce. Serdecznie zapraszam!

Nauczycielu, korzystaj, komentuj, udostępniaj! Dziękuję!

Literatura:

Bosacka, K., Kozłowska-Wojciechowska, M. (2011): Czy wiesz co jesz? Poradnik konsumenta, czyli na co zwracać uwagę, robiąc codzienne zakupy, Poznań: Publicat S.A.

Ciborowska, H., Rudnicka, A. (2016): Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa: PZWL.

Guligowska, A. (2015): Dietetyka. Kurs podstawowy, Warszawa: Akademia Dietetyki.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Warzywa#Warzywa_li%C5%9Bciowe [20.02.2018]

 

2

Treści zamieszczane na stronie internetowej www.koliberdietetyka.pl mają na celu edukację i dostarczanie informacji. Nie można traktować ich jako odpowiednika profesjonalnej porady lekarskiej, diagnostyki czy leczenia. Każdy problem zdrowotny należy konsultować z lekarzem. Koliberdietetyka.pl stara się przekazywać rzetelną i wartościową wiedzę, jednakże nie bierze odpowiedzialności za sposób wykorzystywania informacji zawartych na stronie.